TEOMAN MADRA

Teoman Madra, 1931 yılında İstanbul’da doğdu. Çocukluk yıllarını ailesiyle birlikte İstanbul ve Ayvalık arasında geçirdi. Babası Sezai Ömer Madra, Midilli’nin Plomari kasabasından İstanbul’a yerleşmiş, yaşamı boyunca İstanbul ve Ayvalık’ta zeytincilikle uğraşmıştı.

1950 yılında Galatasaray Lisesi’nden mezun olan Madra, üniversite eğitimi için transatlantik gemisiyle Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti. 1950-1954 yılları arasında Kaliforniya Davis Üniversitesi’nde meyve yetiştiriciliği ve meyve bilimi alanında eğitim aldı. Amerika’da bulunduğu yıllarda Kaliforniya ve New York’un sanat ortamıyla tanıştı; çağdaş sanata ve özellikle avangart caz müziğine duyduğu ilgi derinleşti. Dönemin önemli caz müzisyenlerini canlı dinleme fırsatı bulması, ileride geliştireceği görsel-işitsel üretimlerini önemli ölçüde etkiledi.

Türkiye’ye döndükten sonra askerlik görevini yaptığı 1955 yılında ilk fotoğraf makinesi olan Voigtländer Vito B’yi satın aldı. Askerlik sonrasında Antalya’daki Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nde çalışırken fotoğraf üretmeye devam etti. İlk kişisel sergisini 1964 yılında İstanbul Beyoğlu Şehir Galerisi’nde “Caz Çizgileri ile Soyut Sergi” başlığıyla gerçekleştirdi.

1965 yılında FAO görevlisi olarak gittiği İtalya’da Gillo Dorfles ve Germano Celant gibi çağdaş sanat çevresinin önemli isimleriyle tanıştı. Babasının ve kısa süre sonra ağabeyinin vefatının ardından FAO’daki görevinden ayrılarak Ayvalık’taki aile işletmesinin yönetimini üstlendi.

Madra’nın 1964-1990 yılları arasındaki çalışmaları soyut fotoğraf, dans ve müzik ilişkisine odaklandı. “Işık Oyunları” adını verdiği deneysel fotoğraflarında, karanlık bir ortamda caz müziğinin ritmine göre hareket ettirdiği ışık kaynaklarını uzun pozlama yöntemiyle görüntüledi. Bu fotoğrafları çağdaş elektronik müzik ve avangart caz eşliğinde projeksiyon gösterilerine dönüştürdü. Çoklu ortam yaklaşımı, Fluxus’un deneysel ve disiplinlerarası anlayışıyla yakınlık taşıyordu. Paris Genç Sanatçılar Bienali, İstanbul Sanat Bayramı, IFSAK gösterileri ve Atatürk Kültür Merkezi’ndeki video enstalasyonları bu dönemin önemli etkinlikleri arasındadır.

1987 yılında kendisine hediye edilen Amiga 2000 bilgisayar, üretiminde yeni bir dönem başlattı. Deluxe Paint ve Genlock gibi araçlardan yararlanarak müzikle senkronize soyut animasyonlar, video geri beslemeleri ve çok katmanlı görüntüler üretti. 1989 yılında AKM’de iki video oynatıcı ve on dokuz televizyondan oluşan çok kanallı bir video eseri sergiledi.

1990’lı yıllarda Zen, Islak Köpek, Siya Siyabend, İlhan Erşahin, Alper Maral ve Batur Sönmez gibi müzisyenlerle bilgisayar ve video temelli performanslar gerçekleştirdi. Okay Temiz, Johnny Dyani, Zeynep Gedizlioğlu ve İlhan Usmanbaş gibi isimlerle de çalıştı; çeşitli albüm kapakları tasarladı.

İnternetin yaygınlaşmasıyla kurduğu New Media Kitchen adlı web sitesini dijital üretimlerini ve medya sanatı üzerine düşüncelerini paylaşmak için kullandı. 2000’li yıllarda bilgisayar ve iPad tabanlı çalışmalarını sürdürdü. Sanatını rastlantısal kurgu, doğaçlama, çağdaş müzik ve teknolojinin birlikteliği üzerine kuran Madra, Türkiye’de deneysel fotoğrafın, video sanatının ve dijital sanatın öncü isimlerinden biri oldu.